Այսօր՝ 13 նոյեմբերի 2019թ., 00:00
1USD = 486AMD
1EUR = 510.5AMD
1RUB = 7.9AMD

Հայաստանի տնտեսության զարգացման «արագացված» տարբերակն այլընտրանք չունի

«Ի-վի Քոնսալթինգ» գործարար խորհրդատվական ընկերությունը իր հետազոտական թևը հանդիսացող «Տնտեսություն և արժեքներ» հետազոտական կենտրոնի միջոցով պատրաստել է Հայաստանի ազգային մրցունակության թվով յոթերորդ տարեկան զեկույցը «Աշխատատեղերի ապագան Հայաստանում» խորագրով: Հրապարակված ուսումնասիրությունում նշվում է, որ գործազրկության, միգրացիայի և ներառականության առանցքային մարտահրավերները հասցեագրելու համար անհրաժեշտ է թիրախավորել ՀՆԱ-ի աճի ավելի բարձր տեմպ: Մյուս կողմից, Հայաստանում ավելի արագ և ներառական տնտեսական աճ ապահովելու համար անհրաժեշտ է զբաղվածության ընդլայնում: «Այլապես գործազրկության բարձր մակարդակը և աշխատանքային միգրացիան մեր երկրի համար դարձել են խրոնիկ մարտահրավերներ և հանգեցրել աշխատանքային ռեսուրսների էական կրճատման, ինչի արդյունքում 2017-ին շուրջ 560 հազար աշխատունակ ՀՀ քաղաքացի չի մասնակցել երկրում տնտեսական արժեքի ստեղծմանը, և ՀՀ-ում մոտ 55%-ով պակաս համախառն ավելացված արժեք է թողարկվել»:

Զեկույցում դիտարկվել է տնտեսական զարգացման ու աշխատատեղերի աճի երեք սցենար՝ իներցիոն, արագացված և բեկումնային: Առաջին՝ իներցիոն աճի սցենարը դիտարկվել է զարգացած և զարգացող տնտեսությունների միջև արտադրողականության երկարաժամկետ աճի տրամաբանության մեջ: Արագացված աճի սցենարը՝ Հայաստանի տնտեսական աճի տեմպը կարող է համապատասխանել համադրելի տնտեսությունների վերջին շրջանի բարձր աճի ժամանակահատվածի տեմպերին:

Երրորդ՝ բեկումնային սցենարը չի դիտարկվել՝ ելնելով անորոշության բարձր մակարդակից: Բայց ներկայացվել է արագ տեխնոլոգիական զարգացումների հնարավոր հետևանքների բնութագրման միջոցով, որոնք կարող են էապես վերափոխել տնտեսության ճյուղերն ու աշխատաշուկաները:

Իներցիոն աճի սցենարը ենթադրում է տնտեսության զարգացման եղած տեմպերի շարունակում, ինչը Հայաստանում զգալի թվով աշխատատեղերի ստեղծում չի նախատեսում, գործազրկության մարտահրավերը թողնելով չլուծված նույնիսկ 2030-ին:

Արագացված աճի սցենարը, համաձայն ուսումնասիրության հեղինակների, բերելու է կառուցվածքային գործազրկության վերացման, գործազրկության մակարդակի նվազման, կնվազի մեկ տասնամյակում՝ հասնելով համարյա գործազրկության բնական մակարդակի: Բայց այս սցենարի ապահովման համար անհրաժեշտ է առաջիկա տասնամյակում ՀՆԱ-ի առնվազն 7-7.5% հաստատուն տարեկան աճ: Երկու սցենարն էլ տնտեսության կառուցվածքային վերափոխում են ենթադրում: Հայաստանում արագացված տնտեսական աճի հիմնական շարժիչ ուժերը կլինեն արդյունաբերության և ծառայությունների ոլորտները: Արդյունքում աշխատատեղերի թվի անկում է կանխատեսվում գյուղատնտեսության և հանքարդյունաբերության ոլորտներում, ավելացում՝ ծառայությունների, վերամշակող արդյունաբերության և շինարարության ոլորտներում:

 

Համաձայն ուսումնասիրության՝ Հայաստանում առկա է էական խզում աշխատուժի որակավորման, կրթական համակարգի առաջարկի և աշխատաշուկայի պահանջների միջև: Կատարված հարցումները ցույց են տվել, որ արդեն 2024-ին հայաստանյան ձեռնարկություններում աշխատանքների շուրջ 45%-ը կիրականացվեն մեքենաների գործածմամբ: Այդ դեպքում նորաստեղծ ծառայություններն ու ապրանքները պահանջում են նոր հմտություններ ու որակավորում, որոնք այս փուլում հայկական կրթական հաստատությունները բավարար չափով չեն տրամադրում:

2030թ. աշխատուժի միայն 27%-ը կլինեն աշխատաշուկա նոր մուտք գործողներ: Ամենամեծ մասնաբաժինը կկազմեն այս փուլում կրթության ցիկլն ավարտածները:

Ապագա աշխատատեղերի պահանջը բավարարելու համար այս աշխատուժն անհրաժեշտություն կունենա վերավորակավորման: Այդ համատեքստում ուսումնասիրողները գտնում են, որ անհրաժեշտ է լայնածավալ ներդրումներ կատարել մեր կրթության ոլորտում՝ աշխատատեղերի վերափոխվող պահանջները բավարարելու, ներառականություն ապահովելու, կրթության որակը բարձրացնելու և մարդկանց ապագայի աշխատատեղերը պատրաստելու նպատակով:

Տնտեսական կառուցվածքի համաշխարհային վերափոխումների և տեխնոլոգիական զարգացումների արդյունքում աշխատանքների պահանջները արագորեն փոխվում են, և դրան զուգահեռ մեծանում է ապագայում աշխատուժի կարիքի հետ կապված անորոշությունը: Անընդհատ և արագ փոփոխություններին շարունակաբար հարմարվելու ունակությունը մեծապես կախված է լինելու նոր գիտելիքներ, հմտություններ և կարողություններ արագ ձեռք բերելու ներուժից: Հետևաբար, Հայաստանը պետք է ձգտի դառնալ արագ սովորողների երկիր և այս տեսլականով առաջնորդվի ծավալվող համաշխարհային անորոշությունների պայմաններում: Դրա համար մեր կրթական համակարգում առանցքային պետք է դառնան շարունակական փորձարկումների վրա հիմնված էվոլյուցիոն մոտեցումները և պիլոտային ծրագրերի, փորձարկումների, ուսումնառության և փոփոխությունների միջոցով մոտեցումների բազմազանության ստեղծումը՝ հիմնված գիտելիքների առաջխաղացման վրա:

Փաստորեն, Հայաստանի տնտեսության զարգացման համար իներցիոն աճի սցենարը ոչ մի դեպքում չի բավարարում: Դա համարյա թե կնշանակի, որ երկիրը ապագա չունի և դուրս է մնալու աշխարհի վերոնշյալ զարգացումներից, հանդիսանալով որպես երրորդ աշխարհի երկիր: Չհաշված այն կարևորագույն հանգամանքը, որ պատերազմական իրավիճակում գտնվող երկիր ենք ու աշխարհագրական ինչ տարածաշրջանում: Բեկումնային աճի սցենարը այն աստիճանի է հեռու մեզանից, որ անգամ ուսումնասիրողները դրանում շատ չեն խորացել: Դրա հավանականությունը խիստ փոքր է: Հետևաբար, մեզ այլընտրանք չի մնում, բացի, թերևս, արագացված աճի սցենարից, ինչի համար, սակայն, ինչպես նկատում են ուսումնասիրության հեղինակները, անհրաժեշտ է առնվազն 10 տարի տարեկան 7-7.5%-անոց տնտեսական աճ ունենալ: Ավելի համեստ ու իրատեսական, քան նախատեսում է վարչապետ Փաշինյանը: Սա արդեն առավելապես պայմանավորված է կառավարող թիմի պրոֆեսիոնալիզմով ու ընթացող համաշխարհային զարգացումների տեղեկացվածության մակարդակով (որ դարձյալ պրոֆեսիոնալիզմ է) ու դրանց համահունչ քաղաքականության իրականացումով և ոչ թե ոլորտների՝ ըստ ճաշակի ու ըստ նախասիրությունների տնօրինումից:

Պատահականության էֆեկտի զոհերը Ձեր հետագիծն ընդամենը Գյումրիից Երևան 120 կմ-անոց հատվածն է․ Իվետա Տոնոյանը՝ «Իմ քայլին» ՈՒՂԻՂ. Ավտոներկրողները փակել են Նորագավիթի ավտոմաքսատան ճանապարհը Դատախազությունը սուտ մատնության գործով Արայիկ Հարությունյանի դեմ գործ կհարուցի. ՀՅԴ Եղանակը Հայաստանում` առաջիկա օրերին «Չենք ուզում գնալ Գյումրի». Նորագավիթի ավտոմաքսատան ճանապարհը պարալիզացված է (տեսանյութ) Կասկածներ ունենք, որ պարոն Հարությունյանը ստում է. դատարկ արկղերի հայտարարության հետքերով ՀՀ քաղաքացին քվե չի տվել ոչ մեկին, որ հայոց լեզվի ու պատմության դեմ պայքարվի կամ Ստամբույլան կոնվենցիան վավերացվի. Վահագն Չախալյան (տեսանյութ) Հոնկոնգում ցուցարարները տրանսպորտային քաոս են ստեղծել Ռուսաստանը պատրաստ է օժանդակել Հայաստանի եւ Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորմանը. Լավրով Եվրո-2020․ Հայաստանի հավաքականը սկսեց մարզումային հավաքը Երեւանում (ֆոտո) Այս տարի ինքնասպանության 9 դեպք է գրանցվել բանակում. փոխնախարարի արձագանքը Մեկնարկում է «Կին» միջազգային 16-րդ կինոփառատոնը Հորդորելու եմ Հայկ Հովհաննիսյանին՝ հրաժարական չտալ․ Գրիգոր Բեքմեզյան ՈՒՂԻՂ. Լավրովի և Մնացականյանի ասուլիսը Երևանում Հայ-ռուսական հարաբերությունները նոր դինամիկա են ստացել. Փաշինյանը հյուրընկալել է Սերգեյ Լավրովին ՀՀ նախագահը 4 նոր դատավոր է նշանակել Գ.Ծառուկյանի աջակցությունը Գեղարքունիքի մարզի զինծառայողների ծնողներին և անապահով ընտանիքներին ԲԴԽ անդամը հրաժարական տվեց Անցած շաբաթ գրանցվել է 218 արտակարգ դեպք. Զոհվել է 6, փրկվել՝ 2 քաղաքացի Փաշինյանը հանդիպում է Սերգեյ Լավրովի հետ Մեր չեմպիոնների փոխարեն պաշտոնաթող հայուհու մասին ֆիլմ են նկարում. ուսանողները միանում են ՀՅԴ-ին Նավթի համաշխարհային գները նվազում են ԵՊՀ ուսանողները շարունակում են դասադուլը՝ պահանջելով նախարարի հրաժարականը (ուղիղ) «Իմ քայլի» պատգամավորն Արայիկ Հարությունյանին հիշեցնում է ցորենի արտերի համար ծեծվող զինվորների մասին Հրշեջ-փրկարարները մարել են 160 հա խոտածածկ տարածքներում բռնկված հրդեհները Կառավարությունը պետք է այնպիսի ծրագրեր դնի, որ մարդը հնարավորություն ունենա բիզնես անի.ՀՀ վարչապետ Շմոլ գազից Արարատում ընտանիք է թունավորվել. Ընտանիքի անդամներից 5-ը մանկահասակ երեխաներ են Այս եկեղեցին բացառիկ հուշարձան է. Փաշինյանը ծանոթացել է Վերիշենի սբ. Հռիփսիմե եկեղեցու բարեկարգման աշխատանքներին Գորիսում հյուրանոցային թաղամաս կկառուցվի Վանաձոր-Ալավերդի-Բագրատաշեն ավտոճանապարհը փակ է բեռնատարների համար Բակո Սահակյանը հանդիպել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Արամ Առաջինի հետ ՈՒՂԻՂ.Նիկոլ Փաշինյանը Գորիսում է Օրվա խորհուրդը «7261 ընտանիք սեպտեմբերից-սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում բնակարանի տեր է դարձել». Նիկոլ Փաշինյան Օրվա հանդիպումների անոնս Նոյեմբերի 10-ը Հանուն խաղաղության եւ զարգացման գիտության համաշխարհային օրն է «Ո՞վ ա իրանց հերոսը, Արայիկ Հարությունյա՞նը, Կարաբինա՞ն». Քոչարյանի աջակից