Այսօր՝ 16 դեկտեմբերի 2019թ., 00:00
1USD = 486AMD
1EUR = 510.5AMD
1RUB = 7.9AMD

Հանրային վայրերում ծխախոտի արգելքի օրինագծի մասին. Հարևան Վրաստանի փորձը

Մեկ տարուց ավելի է, որ հարևան Վրաստանում ընդունվել է հակածխախոտային խիստ օրենք։ Ի թիվս այլ սահմանափակումների, նոր օրենքն արգելում է ծխել փակ տարածքներում։ Եվ, անկասկած, ծխելու դեմ պետք է պայքարել։

Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով, որ վերջերս Հայաստանում
նույնպես ակտիվ քննարկվում է հակածխախոտային օրենքի նոր նախագիծը,
Past.am-ի նկարահանող խումնբ ուղևորվեց Թբիլիսի՝ տեղում իրավիճակին ծանոթանալու և պարզելու նոր օրենքի ընդունման թե՛ դրական, թե՛ բացասական հետևանքները։

Ռեստորանների ասոցիացիայի նախագահ Կոտե Կապրեչիձեի համոզմամբ,
օրենքի ընդունման արդյունավետության մասին դեռ վաղ է խոսել․ տարիներ են
պետք հանրային առողջության վրա ազդեցությունը գնահատելու համար։

Միևնույն ժամանակ, այն պայմաններում, երբ օրենքի ընդունման
առողջապահական բաղադրիչը դեռևս գնահատել չի հաջողվում, ի հայտ են եկել
զգալի խնդիրներ տնտեսվարող սուբյեկտների համար։ Փորձագետների
կարծիքով, ծխելու դեմ պետք է խելամիտ պայքարել․

Փորձագետներն ահազանգում են․ նմանատիպ օրենքի ընդունմանը
հաջորդած առաջին ամիսների ընթացքում երկրում էականորեն նվազել է
ռեստորանների ու սրճարանների հաճախորդների քանակն ու կրճատվել
եկամուտները, ինչի արդյունքում որոշ սննդի կետեր փակվել են։

Ինչպես նշում է վրացական ակումբներից մեկի տնօրենը,
ռեստորանատերերը դեռ մինչև օրենքի ընտրությունը այլընտրանք էին
առաջարկում․ առանձնացնել ծխողների ու չծխողների սհարներ․

Հետաքրքիր է, որ օրենքի սահմանափակումները Վրաստանում չեն
տարածվում կազինոների վրա։ Հավանաբար, զբոսաշրջության մեծ ներհոսք
ունեցող երկրի համար տնտեսական շահն այս դեպքում գերակա է ճանաչվել․

Կազինոներից բացի, հնարավոր է ծխելու լիցենզիա գնել մասնագիտացված
սիգար ակումբների և ժամանցի կազմակերպման այլ վայրերի համար․

Այսինքն, ամենախիստ օրենքն էլ, բախվելով երկրի տնտեսական
առանձնահատկություններին, ձևափոխվել ու տեղայնացվել է։
Բնակիչների համոզմամբ, օրենքը չի ազդել երկրում ծխողների քանակի
վրա։ Ազդեցությունն ավելի շատ տնտեսվարող սուբյեկտների մակարդակում է․
որոշ ժամանցի վայրեր ավելի մրցունակ են դարձել, քանի որ թույլ են տվել, որ
իրենց մոտ ծխեն։

Մանրածախ վաճառողների ասոցիացիայի նախագահ Լուկա Չելիդզեի հետ
զրույցում պարզեցինք, որ խնդիրը ոչ միայն խիստ սահմանափակումներն են, այլ
նաև վարչարարությունը։ Օրենքի կատարումը ապահովող գործիքակազմը թերի
է։

Ասոցիացիայի նախագահը նշում է․ մեկ օրվա ընթացքում Վրաստանում
սիգարետի գինը կրկնապատկվել է։

Գնաճից, բնականաբար, շտապեցին օգտվել անբարեխիղճ վաճառողները։
Արդյունքում աննախադեպ աճ ապրեց ստվերային շրջանառությունը՝ վերջին վեց
ամսում մոտ 200%-ի չափով։

Օրինական արտադրանքի դեպքում վաճառողը ստանում է 10%, իսկ
ստվերային տնտեսվարող՝ 100%․ 1 լարի ինքնարժեքով գլանը ստվերային
տնտեսվարողը վաճառում է 2 լարիով այն դեպքում, երբ օրենքի տառին
համապատասխան արտադրված սիգարետը վաճառվում է 4-6,5 լարիով։
Ինչպես պարզեցինք, օրենքն ուներ բացեր, ինչի արդյունքում երկրում
կտրուկ աճ է ապրել ինքնաշեն սիգարետի օգտագործումը, ինչից բյուջեն որևէ
կերպով չի շահել, իսկ կորցրած եկամուտը կազմել է մոտ 300 միլիոն լարի։

Բնակչությունը դժգոհում է․ սիգարետ սպառողները ծխելը թողնելու  փոխարեն,
նախապատվությունը տալիս են ավելի էժան ու հաճախ անորակ արտադրանքին,
որի շրջանառության առյուծի բաժինը ստվերային է։

Ամենամեծ կորուստը կրել են արտադրանքի օրինական վաճառողները․
օրինական շրջանառությունը կրճատվել է 40-45%-ով։

Հանրության կարծիքն էլ միանշանակ չէ․ լսեցինք ամենատարբեր մեկնաբանություններ․ դրական ու միևնույն ժամանակ նաև քննադատական։

Ծխելը վնասակար է առողջությանը։ Հետևապես, ծխողների թիվը
կրճատելու ու չծխողներին երկրորդային ծխի ազդեցությունից պաշտպանելու
նպատակը գերակա է։ Միևնույն ժամանակ, Վրաստան այցելելու արդյունքում
պարզեցինք, որ երկրում կտրուկ աճել է անօրինական արտադրանքի սպառումը, պետական բյուջեն կորուստներ է կրում, փակվում են հանրային սննդի օբյեկտներ, ինչը չի կարող իր ազդեցությունը չունենալ տնտեսության ու քաղաքացիների եկամուտների վրա։ Հետևաբար կարևոր է համոզվել, որ հակածխախոտային ոչ գրագետ օրենքի պատճառով Հայաստանում տեղի  չի ունենա այն, ինչ եղավ հարևան երկրում։


Նոր հակածխախոտային օրենքը ընդունվել է մոտ մեկ տարի և 3 ամիս առաջ։
Այն, կարելի է ասել մեզ հարվածեց մի քանի կողմից թե՛ մշակման, թե՛
իրականացման առումով։

Մի գիշերվա ընթացքում ակցիզային հարկը երկու անգամ բարձրացավ։
Ենթադրենք, մեկ տուփ սիգարետը նախկինում արժեր 1,5 դոլար,
կանոնակարգումից հետո արժեցավ արդեն 2,5 դոլար: Սա նշանակում է, որ գները
կայծակնային արագությամբ աճեցին։

Երբ գները բարձրանում են, դրա արդյունքում տուժում են ծխախոտ վաճառող
խանութները։ Բացի այդ, երկիր է մտնում անօրինական արտադրանք։
Ցուցանիշները վկայում են, որ վերջին 6 ամիսների ընթացքում ստվերային
վաճառքի ծավալն ավելացել է 200%-ով:

Երբ կարգավորվում է սիգարետը, պետք է կարգավորվի նաև ինքնաշեն
ծխախոտը ու թութունը։ Վրացական բյուջեն 1,5 տարում կորցրեց մոտ 300
միլիոն լարի, քանի որ ինքնաշեն ծխախոտը չէր կանոնակարգվում։

Բիզնեսներ կային, որ տարեկան վաճառում էին 8 միլիարդ գլանակ սիգարետ, իսկ
հիմա 5 նրանք վաճառում են 5 միլիարդ։ Շուկայի իրենց բաժինը նվազել է 40-45%-
ով։ Այս ամբողջ ծավալը գնում է ստվերային տնտեսություն, որը չի հարկվում․
սա մաքսանենգություն է, սա ցածր որակի ինքնաշեն արտադրանք է։

Ռուբեն Հայրապետյանի կողմից ՀՖՖ-ում ենթադրյալ յուրացումների դեպքով քրգործ է հարուցվել Մեկնարկել է 2019 թ. ձմեռային զորակոչը. այսօր պարտադիր ժամկետային զինծառայության կմեկնեն առաջին նորակոչիկները Ամենաբարձր գին հասկացություն մեզ մոտ չկա. մենք ալգորիթմ ունենք, որը վերահսկում է գները. Wizz Air-ի ներկայացուցիչ «Ազգային երգն ու պարը արյան հետ է միաձուլված և գենետիկ հիշողությամբ փոխանցվում է սերունդներին». Ռուբեն Սասունցի Ռուստամ Բադասյանը ներկայացրել է Հայաստանի հակակոռուպցիոն պայքարը Երեւանում կտեղադրվի «Քայլող մարդը» քանդակը «Ռոբերտ Քոչարյանն ընդդեմ Սիլվա Համբարձումյանի» դատական նիստը կրկին հետաձգվել է Դատարանը մերժեց Մանվել Գրիգորյանին գրավի դիմաց ազատ արձակելու պաշտպանների միջնորդությունը EXCLUSIVE. Արման Հովհաննիսյանը՝ «Դե մի գնա» երգի պրեմիերայի և հետագա անելիքների մասին Լելեթեփեի բարձունքին ադրբեջանական դրոշը ծածանած գնդապետը ծանր վիրավորվել է (տեսանյութ) Սկսում ենք համաժողովրդական դրամահավաք՝ հանուն ինտելեկտուալ Հայաստանի. Կարեն Քոչարյան «Ամեն ժանրում էլ կարող ես պատշաճ ներկայանալ». Անահիտ Կիրակոսյանը անակնկալներ ունի «Հայաստանի իշխանությունը չի կարողանում աշխատել ներդրողների հետ». Սուրեն Սուրենյանց «Հայփոստ»-ի աշխատակցին մեղադրանք է առաջադրվել յուրացում կատարելու և փաստաթղթեր կեղծելու համար Պարո՛ն Սարգսյան, սա այն հարցն է, որտեղ ձեր «բարի» ու ոչ քաղաքական ռեյտինգի մի քանի տոկոսը արժե «զոհել». Ա. Հովհաննիսյան Wizz Air-ի ներկայացուցչի և «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ»-ի տնօրենի ասուլիսը. Ուղիղ Երեւանի ավագանին արտահերթ նիստ է գումարել. Օրակարգում 14 հարց է. Ուղիղ Նավթի համաշխարհային գները նվազում են Լարսի ճանապարհը բաց է բոլոր տեսակի մեքենաների համար ԱԱԾ-ում տեղի է ունեցել տնօրենին առընթեր խորհրդի նիստ. Օրակարգում ՀՀ անվտանգության դեմ ուղղված սպառնալիքներն են եղել Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 7 մարզերում Էրդողանն ԱՄՆ-ին սպառնացել է փակել 2 ռազմաբազաներին հասանելիությունը, Պենտագոնի պատասխանը սպասեցնել չտվեց ՊՍԺ-ն խնդիրներ չունեցավ՝ 4։0 (տեսանյութ) Ինձ հիասթափեցրել են Մադրիդում կայացած 25-րդ կլիմայական համաժողովի արդյունքները. ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղար Սևան, Ճամբարակ քաղաքներում և Արագածոտնի մարզի Արագածի տարածաշրջանում ձյուն է տեղում Երևանում թալանել են Հայաստանում Վրաստանի դեսպանի՝ դիվանագիտական համարանիշներով Mercedes-ը Արտակարգ դեպք Երեւանում. 7 անգամ կրակել են ոստիկանական ավտոմեքենայի վրա Գյումրիում 23-ամյա վարորդը Mercedes-ով հայտնվել է հետիոտնի համար նախատեսված ճանապարհին Երևանի Սարյան և Լեոյի փողոցների խաչմերուկի մոտ մեքենաներ են բախվել. կա վիրավոր Կյանքից հեռացել է Սերժ Ջիլավյանը «Դեմոկրատական այլընտրանք» նախաձեռնող խմբի անդրանիկ հավաքը՝ ներքաղաքական խնդիրների և ներդրումային միջավայրի վերաբերյալ Հայտնի է Երևանում 3 պատանիներին դանակահարածի ինքնությունը.Դեպքը տեղի է ունեցել Ոսկու շուկայի մոտ Արցախի Մեծ շեն համայնքում Կառլեն և Սառա Եսայանների միջոցներով իրականացվում են սալիկապատման ահռելի աշխատանքներ (տեսանյութ)