«Ոչ մի պա­տա­հա­կան բան չկա. պե­տա­կան ինս­տի­տուտ­նե­րի կազ­մա­քանդ­ման և ոչն­չաց­ման գոր­ծըն­թաց է»

Առկա մարտահրավերներին դիմագրավելու և ներկա սպառնալիքները չեզոքացնելու անկարողություն, պոպուլիզմ, ինչպես նաև մեծամտություն: Հասարակական գործիչ Հայկ Նահապետյանի խոսքով, թվարկվածների ու մի շարք այլ հանգամանքների պատճառով է, որ իշխանությունը ինչ-որ ռազմավարություն է ներկայացնում, որն ամենևին չի վերաբերում այսօրվա խնդիրներին ու հարցերին: «Իշխանությունն անգամ առկա իրավիճակը չի կարողանում համարժեք գնահատել: Եվ եթե կան չգնահատված իրավիճակներ, ինչպե՞ս կարող է մարտավարություն ու ռազմավարություն մշակել, օրինակ՝ 2050 կամ 2100 թվականների համար:

Անկարողության, ոչ պրոֆեսիոնալիզմի ու դիլետանտության վերջին վառ ապացույցը կորոնավիրուսի դեմ պայքարն էր, ինչպես նաև սովորական ժողովրդի հաշվին, չարած աշխատանքի դիմաց միլիոնավոր դոլարներով պարգևավճարներ ստանալը, ինչն անբարոյականություն է: Կարծում եմ՝ հետագայում նաև իրավական գնահատական կստանա: Ընհանուր առմամբ, այդ մարդիկ իրականությունից կտրված են: Իրականում դիլետանտներին բերել են իշխանության, որ երկրի կառավարումն ամբողջովին ՀՀ պետական ինստիտուտներից ու սահմաններից դուրս գտնվի: Եթե դիտարկենք այդ մարդկանց կրթական ցենզը, համապատասխան ոլորտները կառավարելու մասնագիտական փորձառությունը, կտեսնենք, որ զրո է: Իսկ զրո փորձառությամբ և զրո գիտելիքներով չեն կարող երկիր կառավարել:

Միևնույն ժամանակ, երկիրն անկառավարելի չի կարող լինել: Ցանկացած երկիր կառավարվում է: Եթե իրենք չեն կառավարում, ապա այլոք են կառավարում: Մեր դեպքում հարց է առաջանում՝ իսկ ովքե՞ր են կառավարում: Պատասխանը պարզ է. նրանք, ովքեր այս իշխանությանը իշխանության բերեցին, որպեսզի արտաքին կառավարումը բացարձակ անխոցելի լինի և արտաքին կառավարման հետ կապված որևէ խանգարող գործոն չլինի: Այնուամենայնիվ, այդ անձինք պատասխանատվությունից չեն ազատվում իրենց չիմացության, դիլետանտության պատճառով:

Այն, ինչ հիմա իրականացնում են ոլորտ առ ոլորտ, մինչ այդ ավելի կամ պակաս չափով գոյություն ունեցող պետական ինստիտուտների կազմաքանդման և ոչնչացման գործընթաց է»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Հ. Նահապետյանը՝ շեշտելով, որ խոսքը նաև այնպիսի ինստիտուտների մասին է, որոնք կենսական անհրաժեշտություն ունեն ՀՀ-ի համար: Նա շեշտեց՝ դեռ սկզբնական փուլում փակվեցին մի քանի կարևորագույն օղակներ, ինչպես մշակույթի, գյուղատնտեսության, սփյուռքի նախարարություններն էին: Հաշվի առնելով նաև ՍԴ-ն Վճռաբեկ դատարանի հետ միավորելու ու Գերագույն դատարան ստեղծելու հայեցակարգը՝ Հ. Նահապետյանը նկատեց, որ նշվածը ևս նույն տրամաբանության մեջ է. «Ոչ մի պատահական բան չկա:

Սա կանխամտածված է: Իրականում կառավարումը կատարվում է դրսից, իրենք ընդամենը գործիք են: Առհասարակ ոչ պրոֆեսիոնալ լինելը հասկանալի է դառնում մեկ արարքով, և պետք չէ ոչ պրոֆեսիոնալին ժամանակ տալ պրոֆեսիոնալ դառնալու համար: Պրոֆեսիոնալները դառնում են այդպիսին, երբ ստանում են համապատասխան լավ կրթություն, աշխատանքային լուրջ փորձառություն, անցնում են բոլոր անհրաժեշտ աստիճաններով, որ հետո ոլորտի պատասխանատու կամ կառավարիչ լինեն:

Դեռ 2018 թ.-ից ակնհայտ էր, որ, մի քանի բացառություններով, անցում ենք կատարելու դիլետանտների կառավարության, որի առջև մեկ խնդիր էր դրված՝ հնարավորինս արագ և կարճ ժամանակահատվածում կազմալուծել ՀՀ բոլոր պետական ինստիտուտների գործունեությունը»: Հայկ Նահապետյանի խոսքով, պատահական չէ նաև, որ այս ֆոնին երկրում տարբեր խավերի, տարբեր սոցիալական խմբերի միջև շարունակվում են առավելագույն լարումներ ստեղծվել: «Այդ լարումների բուն նպատակը երկրում միասնականությունը վերացնելն է:

Խնդիրն այն է, որ առհասարակ մասնատված, միմյանց նկատմամբ ատելությամբ լցված ու տարբեր գծերով բաժանված ժողովուրդը ունակ չէ դիմագրավել այլ պետությունների կազմակերպած հարձակումներին: Հիշենք Արցախյան ազատամարտը: Մեր հակառակորդը, ունենալով զինական, մասնագիտական, ինչպես նաև դաշնակիցների թվով անհամեմատ մեծ առավելություն, այնուամենայնիվ, պարտվեց պատերազմում: Ինչո՞ւ, որովհետև ցանկացած պատերազմում՝ լինի սառը, թե՝ տաք, ամենակարևոր գործոնը մարդն է ու իր մոտիվացիան: Խոսքը հատկապես հայրենիքին ծառայելու, նվիրվելու, անհրաժեշտության դեպքում մահվանը բաց աչքերով նայելու, քաջություն գործելու, խիզախություն ցուցաբերելու, հանուն հայրենիքի ինքնազոհաբերության պատրաստ լինելու մասին է:

Այդ մարդը կհաղթի պատերազմում: Ցանկացած պատերազմող երկրում հաղթանակի առաջին գրավականը միակամ ժողովուրդն է, որը նաև հավատով է լցված իր երկրի ղեկավարների ու իշխանությունների նկատմամբ»,-ընդգծեց մեր զրուցակիցը՝ խնդիր համարելով այն հակառակ պատկերն ու մթնոլորտը, որն այսօր առկա է մեզ մոտ: «Այդ լարումները, քաղաքական դիսկուրսի բացակայությունը, հայհոյախոսությունը և անձնական վիրավորանքները ժողովրդին պառակտելու հիմք ունեն: Այն, ինչ Հայաստանի նկատմամբ կատարվում է, փոխկապակցված ու փոխլրացնող գործողությունների մի ընթացք է: Իրականում այն, ինչի մեջ հայտնվել ենք, մեկ օրում կամ երկու տարվա ընթացքում չի ձևավորվել, հողը նախապատրաստվել է շատ ավելի վաղ, իսկ 2018 թ.-ը պարզապես այդ ամենի վերջին փուլն էր:

Այդ պահին պետք էր, որ իշխանափոխություն լինի և եղավ»,-ասաց մեր զրուցակիցը: Հ. Նահապետյանի հետ զրույցում անդրադարձանք նաև բանակցային գործընթացի վերահսկման հավանականությանը, որի մասին ցանկություն էր հայտնել ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը: «2016 թ. ապրիլ յան ռազմական գործողություններից հետո բանակցային գործընթացը մտավ փակուղի հետևյալ պայմանով. այն է՝ բանակցային գործընթացները կարող են սկսվել միայն այն դեպքում, երբ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի պայմանավորվածություններով միջազգային դիտորդական խմբերը, ինչպես նաև վերահսկողական մեխանիզմները արցախա-ադրբեջանական ու հայ-ադրբեջանական սահմանին գործուն և էական մասնակցություն կունենան, որով էլ կկանխարգելվեն նախահարձակ գործողությունները:

Այսինքն, հայկական կողմը 2016 թ. ապրիլից հետո այդ առումով բավականին շահեկան վիճակում էր. քանի որ հիմնականում Ադրբեջանն է նախահարձակ գործողությունների դիմում, այդ սարքավորումների տեղադրումը, դիտորդական խմբերի թվաքանակի ավելացումն ու նրանց լիազորությունների մեծացումը զսպիչ գործոն կարող էր հանդիսանալ: Մինչդեռ Նիկոլ Փաշինյանն այդ առումով առաջին գործը որ արեց, նշված պայմանավորվածությունները մի կողմ դնելն ու զրոյական դիրքից վերելակային «սեփական» դիվանագիտական քայլեր անելն էր: Իրականում բանակցությունները կարող են վերսկսվել և շահեկան լինել հայկական կողմի համար միայն այն դեպքում, երբ Վիեննայի և Սանկտ Պետերբուրգի նշված պայմանավորվածությունները կյանքի կոչվեն»,-եզրափակեց Հ. Նահապետյանը