Մենք տեսնում ենք գործից չհասկացող ծայրահեղ անգրագետ կառավարություն ու էկոնոմիկայի նախարարություն․ Նաիրի Սարգսյան

Հայ-թուրքական սահմանի բացման հետեւանքով Հայաստանի տնտեսության վրա ազդեցության, շուկայում տիրող գնաճի, ռուսական ռուբլու անկման եւ այլ կարեւոր հարցերի մասին Meganews.am-ը զրուցել է Աուդիտորների Պալատի նախագահ, տնտեսագետ Նաիրի Սարգսյանի հետ։

-Պարոն Սարգսյան, Հայաստանի եւ Թուրքիայի կողմից վարվող արտաքին քաղաքականությունը հուշում է այն մասին, որ պետությունների միջեւ սահմանների բացման հարցը լուծվելու է կարճ ժամանակահատվածում։ Ի՞նչ վտանգներ է այն ենթադրում եւ ի՞նչ մեխանիզմներով Հայաստանը կարող է պահպանել երկրի տնտեսության կայունությունը։ 

-Իսկ այս պահին ՀՀ կառավարությունը ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկի հայկական բիզնեսին աջակցելու համար, որոնց արտադրանքը արտահանվում է ռուսական շուկա՝ հաշվի առնելով Ռուսաստանից խոշոր ընկերությունների արտահոսքը եւ ռուբլու անկումը։ 

-Նվազագույնը, որից ՀՀ կառավարությունը պետք է սկսի, դա այն է, որ Էկոնոմիկայի նախարարությունը պետք է 24-ժամյա ռեժիմով աշխատի, ղեկավար կազմը առավոտից երեկո պետք է արտադրողների հետ հանդիպումներ ունենա ու հաշվարկներ կատարի: Քանի որ, ինչպես նշեցի, մենք բաց ենք թողել բոլոր ժամանակահատվածները, եւ Ռուսաստանը կազմում է Հայաստանի արտաքին առեւտրի մոտ 1/3-ը, սա նշանակում է, որ Ռուսաստանի տնտեսության վատթարացումը մեզ վրա վատ ազդեցություն է թողնելու: Փաստ է, որ Ռուսաստանը գնալով աղքատանում է, եթե մի երկիր որտեղ արտահանում ենք՝ թուլանում է, ապա սա նշանակում է, որ գնողունակությունն էլ է անկում, սա իր հերթին նշանակում է, որ մեր երկրից դեպի Ռուսաստան արտահանման ծավալները կրճատվելու են, սրան զուգահեռ հայաստանյան արտադրողների մոտ նկատվելու է եկամուտների նվազում, ինչը ենթադրում է աշխատավարձերի նվազում կամ աշխատատեղերի կրճատում, սա էլ իր հերթին բերելու է գործազրկության աճի եւ աղքատության բարձրացման: Այս ամենից բացի չմոռանանք, որ մենք Ռուսաստանում ունենք արտագնա աշխատանքի մեկնած հայրենակիցներ, որոնք տարվա կտրվածքով մեկ միլիարդ դոլարից ավել տրանսֆերտներ են փոխանցում Հայաստան, իսկ այսօրվա փոխարժենքը գիտենք թե որքան է: Այս ամենը մեր երկրին լուրջ խնդիրների առաջ էկանգնեցնելու: Դա բացասական իմասով, իսկ դրականն այն է, որ ռուսական կողմը հայկական շուկան դիտարկում է որպես տարածք ու Հայաստանը պետք է ճիշտ դիրքավորվի, որ ավելի գրավիչ առաջարկով հանդես գա: Այս պահին Այ Թիոլորտի մասնագետներ են Հայաստանում եւ նրանք օգտվում են ռեստորան-սրճարաններից, մանրածախ առեւտրից, հյուրանոցներից, վարձակալում են բնակարաններ, եւ այլ, այսինքն պետության մակրոմակարդակում դա ազդեցություն թողնելու է: Այսօր մեր գերխնդիրը պետք է լինի  ռուսական արդյունաբերության տեղակայումը մեր երկրում, որի համար, սակայն, մենք չունենք բավարար ռեսուրսներ: Պատրաստ չենք, տարածքների, էներգակիրների, աշխատակազմի կրթվածության առումով: ՀՀ կառավարությունը այս բոլոր խոչընդոտների վրա պետք է աշխատի, բայց մենք տեսնում ենք գործից չհասկացող ծայրահեղ անգրագետ կառավարություն ու էկոնոմիկայի նախարարություն, այս դեպքում իրենցից լավ բան սպասել չենք կարող:

-Վերջին շրջանում Հայաստանում նկատելի են ապրանքների գների շեշտակի աճ, արդյո՞ք գոյություն ունեն գործիքակազմեր, որոնք փաստացի կան, սակայն չեն կիրառվում գնաճը զսպելու համար։

-Գործիքակազմերը շատ չեն, սակայն քիչ էլ չեն: Առաջին գործիքակազմը Կենտրոնական բանկի ձեռքում է գտնվում, սկսած վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքից, որը անիմաստ է օգտագորվում: Եթե ժամանակին Կենտրոնական բանկը ադեկվատ էր արձագանքում, ապա հիմա կարծես այդպես չէ: ԿԲ-ն փողի թանկացում որոշակի չափով իրականացնում է, այդկերպ փորձում է ազդեցություն ունենալ դրամի շրջանառության վրա, սակայն սա բավարար քայլ չէ, իսկ կառավարությունն ընդհանրապես ոչինչ չի անում, այլեւ խանգարում՝ գնաճին նպաստում է: Երբ կառավարության նիստի ժամանակ ազդակ է արձակվում, որ ամեն ինչ ավելի վատ է լինելու, սա ուղիղ կերպով ազդում է գնաճի բարձրացման վրա: Մեր երկիր վարչապետը ոլորտից գլուխ չի հանում, սակայն խորհրդակցություն էլ չի իրականացվում տվյալ հարցերով: Գնաճի մասով, իհարկե, կան նաեւ օբյեկտիվ պատճառներ եւ դա պահանջարկի առաջացումն է, որն էլ իր հերթին բերում է գնաճ: Կա նաեւ գնաճի շինծու բաղադրիչ՝ տարվա սկզբից թանկացան էներգակիրները: Ընդգծեմ, որ կառավարությունն իր հայտարարություններով չպետք է այնպես անի, որ մարդիկ նետվեն խանութնե ու առեւտուր իրականացնեն: Հարկավոր է  օր ու գիշեր բիզնեսի հետ աշխատել, գների ուսումնասիրություններ անել չարաշահման բացահայտման դեքում շատ խիստ պատժամիջոցներ կիրառեն: