Կես դար մշակույթում. Սամվել Բեգլարյան

Դեռ փոքր երեխա էի, երբ Նոյեմբերյանի մշակույթի տանը առաջին անգամ ելույթ ունեցա։ Բանաստեծությունը, որ ասմունքեցի` Մովսես Արազի «Արև»-ն էր։ Ժպիտով եմ հիշում, երանելի ժամանակներ էին։ Այդ օրվանից արդեն վաթսուն և ավել տարիներ են անցել, բայց կյանքս դեռ կապված է մշակույթի բնագավառի հետ, ավելի կոնկրետ` Նոյեմբերյանի մշակութային աշխարհի հետ։

Մշակույթի տունն ուներ ժողովրդի կողմից ճանաչված և սիրված ժողովրդական թատրոն, ժողովրդական գործիքների անսամբլ իր հարուստ ծրագրով և տաղանդավոր մենակատարներով։ Ուներ հանդիսատեսի կողմից սիրված էստրադային խումբ, քառաձայն երգչախումբ, հումորիստներ, մի խոսքով թանձր ու խտացված առօրյա էինք ունենում։ Այստեղ էին գալիս թատրոն դիտելու, համերգ լսելու, և դա հաճելի էր թե մշակույթի մարդկանց, ովքեր խաղում էին բեմում, թե հանդիսատեսին։ Այստեղի նվիրվածությունը անփոխարինելի է։



Նպատակը, նվիրումը մեկն է՝ լինել մշակույթի հետ, լինել մշակույթի մեջ, հանդիսատեսի հետ հաղորդակցվել, խոսել մշակույթի լեզվով։ Դա աստվածային, աննկարագրելի զգացողություն է։ Նոյեմբերյանի մշակույթի տան բեմի վրա խաղացել են Ավետ Ավետիսյանը, Վրույր Մանվելյանը, Ֆրունզիկ Մկրտչյանը, երգիչներից Ռուբեն Մաթևոսյանը, դերասանուհիներից Վարդուհի Վարդերեսյանը և այլոք։



Սունդուկյանի թատրոնն է հաճախ հյուրախաղերի գալիս, Վրաստանից Թիֆլիսի հայկական թատրոնն է եկել, Վանաձորի թատրոնն է եկել։ Մեր թատրոնն իր տեղն ու դիրքն է ունեցել և ունի։ Միշտ պատվով ենք դուրս եկել մեր մասնակցությամբ, բազում մրցանակների ենք արժանացել մի շարք միջազգային մրցույթներում, «Թատերական Լոռի» փառատոնում։ Ես ափսոսում եմ և շատ եմ ցավում, որ նախկին սերնդից նրանք, ովքեր իմ այս պատմածի ականատեսն ու վկան են եղել, չկան, և այսօր ես մնացել եմ վերջին մոհիկանը։ Կարծում եմ եթե մեկն էլ լինի, ես թե մեկ ուրիշը, դա կայծ է լինելու, որ մշտավառ է պահելու այս բեմի լույսը, այս մշակութային օջախի լույսը։


Դատարկ քաղաքը երբեք չի պահվում, երբ թիկունքդ դատարկ է, դու չես պահում։ Թոնրում հաց թխողը, կովը կթողը, երեխային օորորցում օրորողը հայրենասեր են, հայրենիք են պահում։ Ես ուզում եմ, որ մեր քաղաքն էլ ամբողջական լինի, այստեղ ուսուցիչ լինի, այստեղ գրող լինի, այստեղ երաժիշտ լինի , այստեղ մտավորական լինի ։ Ես գիտեմ այս երկրից եթե գնամ, ես կմեռնեմ, այս հողն էլ կտխրի առանց ինձ։ Ամբողջ կյանքում զղջացել եմ միայն մեկ բանի համար և հնարավորության դեպքում միայ դա կփոխեի իմ կյանքում։ Պատերազմական օրերին գրավված էր Օդունդաղը հարակից գյուղերի հետ միասին, երբ հրամանով ետ եկանք։



Այսօրվա այսքան կրակոցներն ու կորուստները, այսքան տառապանքը դրա հետևանքն են, որ այդ դիրքերը հետ տվեցինք։ Եթե ետ գնալու հնարավորություն ունենայի, հրամանին չէի ենթարկվի ու առաջ կգնայինք։

Արփինե Բեջանյան